Volg ons op social media!

Uitspraak: Fred Teeven, Staatssecretaris van Justitie en veiligheid
Bron: Trouw 30-10-2014

Oordeel: Pinokkiofactor 2 – meer feiten dan fabels
Nederland ervaart een bovengemiddelde asieldruk in vergelijking met het Europees gemiddelde. Wel is het zo dat in een aantal andere landen de druk nog veel hoger is, of de opvang van asielzoekers niet als ‘druk’ wordt ervaren. Teeven overdrijft het probleem dus deels ook.

 

dots

De bewering

Fred Teeven, staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, meent dat Nederland meer asielaanvragen te verwerken krijgt dan andere lidstaten van de Europese Unie. Daardoor is de druk op het Nederlandse asielsysteem volgens Teeven groter dan bij andere EU-landen. In Trouw was te lezen dat Teeven deze uitspraak deed in een Tweede Kamerdebat over de problemen die gepaard gaan met de recente verhoogde toestroom van asielzoekers – met name uit Syrië. Medewerkers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zouden nu zelfs in de weekends moeten werken om alle aanvragen te kunnen behandelen, aldus Trouw.

Teeven zegt met zijn collega’s uit andere EU-lidstaten in gesprek te zijn over een herverdeling van asielzoekers over Europa, waarbij hij ook factoren als landoppervlak, inwoneraantal en bruto national product zou willen laten meewegen. Maar krijgt Nederland inderdaad onevenredig veel asielzoekers te verwerken? En zou een nieuwe verdeelsleutel Teeven minder asielaanvragen opleveren? Pinokkio besloot de staatssecretaris alvast een handje te helpen en zocht het uit.

 

dots

De feiten

Er is dit jaar een stijging te zien van het aantal asielzoekers dat een aanvraag indiende in Nederland ten opzichte van vorig jaar. Volgens cijfers van de IND werden er in 2013 in totaal 14.399 asielaanvragen gedaan, terwijl de teller eind juli van dit jaar al op 14.275 stond. 39% van de asielaanvragen werden ingediend door Syriërs.

Wanneer we de cijfers uit Nederland vergelijken met die van de andere 27 lidstaten van de EU staat ons land op de zesde plek, na Duitsland (81.850), Zweden (37.895), Frankrijk (33.335), Italië (30.090) en het Verenigd Koninkrijk (17.185). Onderaan de lijst bungelen Litouwen (160), Slowakije (110) en Estland (70). Nederland krijgt daarmee anderhalf keer zoveel asielaanvragen te verwerken als het EU-gemiddelde.

 

Is de verdeling wel eerlijk?

De verdeling lijkt op het eerste gezicht nogal scheef. Waarom zou een klein land als Nederland bijna net zoveel asielaanvragen moeten verwerken als het Verenigd Koninkrijk? Als we – zoals de staatssecretaris graag zou zien – de aantallen corrigeren naar landoppervlakte, blijkt Malta echter de grootste asieldruk te hebben. De kleine eilandstaat krijgt ruim 2.000 asielaanvragen per 1.000 km2 – maar liefst 39 keer meer dan het EU-gemiddelde. Nederland staat met 344 aanvragen op een respectabele tweede plek, met ruim zes keer meer aanvragen dan gemiddeld. De grotere landen als Duitsland, Zweden en Frankrijk staan respectievelijk op de derde, achtste en twaalfde plaats.

aantal-asielaanvragen-11
Als we kijken naar de druk op het asielsysteem in verhouding tot het aantal inwoners, blijkt Nederland ook niet bovenaan de lijst te staan. Zweden krijgt de meeste asielaanvragen per miljoen inwoners (3.947), bijna acht keer zoveel als het EU-gemiddelde. Malta eindigt wederom hoog op de lijst, op plek twee, gevolgd door Duitsland, Luxemburg, Denemarken. Nederland vinden we pas terug op de zesde plaats met ruim anderhalf keer meer aanvragen dan gemiddeld.

aantal-asielaanvragen-22
Zweden staat ook bovenaan de lijst als we economische factoren meenemen en naar het bruto national product kijken. Het land krijgt ruim zes keer meer aanvragen te verwerken dan gemiddeld, gevolgd door Malta, Bulgarije, Hongarije en Cyprus. Nederland zakt in dit geval naar de achtste plek, met zeven meer aanvragen per miljard euro PPS (een afgeleide van BNP) dan het EU-gemiddelde.

Wanneer we de drie categorieën samen zouden nemen, staat Malta torenhoog bovenaan onze lijst. Het land krijgt maar liefst 15 keer zoveel aanvragen te werken als het EU-gemiddelde. Zweden staat in onze lijst op plaats twee, gevolgd door Nederland met drie keer zoveel aanvragen als gemiddeld.

 

dots

De afweging

Nederland komt in de analyse steevast boven het Europese gemiddelde uit. Daarmee is de druk op het Nederlandse asielsysteem inderdaad groter dan bij veel andere landen. Nederland staat echter nooit bovenaan. Er zijn ook landen aan te wijzen waar de druk groter, of zelfs vele malen groter is, zoals Malta en in mindere mate Zweden en Duitsland. De hoge aantallen in Malta zijn te verklaren doordat dat het land zich in de frontlinie van de Europese migratiestroom bevindt.

Opvallend is dat ondanks de recente toestroom van Afrikaanse bootvluchtelingen en Syrische asielzoekers, andere grenslanden als Italië, Griekenland en Bulgarije de grote afwezigen zijn. Er zijn waarschijnlijk veel asielzoekers die daar niet worden geregistreerd, of zich niet laten registreren.

Wanneer je kijkt naar het gemiddelde van de drie verdeelsleutels, staat Nederland op de derde plaats wat betreft asieldruk. Wanneer hij ze liever kwijt dan rijk is, zou de staatssecretaris er dus belang bij hebben om in Europa een herverdeling te bepleiten van asielzoekers op basis van deze berekening.

Of een gelijkmatige verdeling van asielzoekers binnen de EU er ooit komt is overigens de vraag. De Dublinverordening waarin vastgelegd staat dat het land waar de asielzoeker binnenkomt ook de aanvraag moet behandelen, zal dan moeten worden aangepast. Zowel bij landen die nu weinig asielzoekers te verwerken krijgen als bij landen die asielzoekers helemaal niet als een probleem beschouwen zal dit op verzet stuiten.

 

dots

Conclusie: waar met een kleine maar

Pinokkio zegt: De bewering van de staatssecretaris is grotendeels juist. Nederland ervaart een bovengemiddelde asieldruk in vergelijking met het Europees gemiddelde. Wel is het zo dat in een aantal andere landen de druk nog veel hoger is, of de opvang van asielzoekers niet als ‘druk’ wordt ervaren. Teeven overdrijft het probleem dus deels. Een pinokkiofactor 2.

 

dots