Volg ons op social media!

Uitspraak: Dennis de Jong, Europarlementariër SP
Bron: SP website

Oordeel: Pinokkiofactor 1 – waar met een kleine maar
Er is inderdaad weinig controle op de neveninkomsten van de leden van het Europees Parlement. Enkele jaren geleden is er wel een gedragscode opgesteld die de boel in goede banen zou moeten leiden, maar op de naleving van deze code valt veel aan te merken. SP-Europarlementariër Dennis de Jong heeft daarom grotendeels gelijk met zijn stelling.

 

dots

De bewering

Een onderzoek van Transparency International deed onlangs nogal wat stof opwaaien. Deze internationale non-profit organisatie (die als doel heeft om corruptie aan de kaak te stellen en overheidsverantwoordelijkheid te vergroten) kwam met een rapport waarin een overzicht werd gegeven van de neveninkomsten van alle Europarlementariërs.

Dit zorgde meteen voor de nodige ophef, zo kopte het Algemeen Dagblad: ‘8000 euro niet genoeg: helft van Europolitici klust bij’. Ook vanuit het Parlement zelf was er kritiek. SP-fractievoorzitter Dennis de Jong stelde bijvoorbeeld: “Dit is dan ook waarschijnlijk alleen nog het topje van de ijsberg. Het is niet onmogelijk dat collega’s nevenfuncties over het hoofd hebben gezien, of hun inkomsten te laag hebben ingeschat. Er is immers geen enkele controle op hun opgaven”. Een stevige uitspraak dus, maar klopt het ook dat er geen controle is op de neveninkomsten van de parlementsleden?

 

dots

De feiten

De bijverdiensten van leden van het Europees Parlement vormen al enkele jaren een onderwerp van discussie. Zo was er in 2011 een schandaal waarbij enkele Europarlementariërs geld aannamen van undercoverjournalisten om Europese regelgeving te beïnvloeden. Naar aanleiding hiervan stelde het Parlement zelf een gedragscode1 op waar parlementariërs zich aan moeten houden. Deze code heeft als kernwaarden dat Europarlementariërs niet mogen stemmen in het belang van anderen die hun persoonlijke ‘stemvrijheid’ in gevaar brengen. Ook mogen zij geen vergoedingen of andere beloningen ontvangen voor het beïnvloeden van wetgeving.

De naleving van deze gedragscode wordt gecontroleerd door de Advisory Committee on the Conduct of Members.Op deze controle valt echter wel wat aan te merken. Zo komt het volgens Transparency International wel eens voor dat het comité ‘inbreuken’ over het hoofd ziet. Vorig  jaar kon het bijvoorbeeld gebeuren dat het Deense parlementslid Bendt Bendtsen betaald werd  door de Danske Bank (de grootste Deense bank) en de bedrijven Esvagt en Seamall, die allebei actief zijn in scheepvaart. Alle drie de instanties hebben een duidelijk belang in Europese regelgeving. Wie wat dieper graaft, kan nog meer van dit soort voorbeelden vinden.3

 

Ondoorzichtigheid

Transparency International heeft nu de taak op zich genomen om de neveninkomsten van de leden van het Europees Parlement in kaart te brengen. De groep heeft aan de hand van de declaraties een database opgesteld met daarin alle bijverdiensten van Europarlementariërs. Alle officiële declaraties die de Europarlementariërs indienden bij het parlement, werden verwerkt in de database. Transparency International ging voor haar berekening overigens uit van gemiddelden; voor elke nevenfunctie die een Europarlementariër invult wordt een gemiddeld bedrag gerekend. Dit leidde er bijvoorbeeld toe dat Marietje Schaake (D66) hoog in het lijstje van Nederlandse parlementsleden stond, terwijl zij later via Twitter liet weten dat al haar functies onbetaald zijn.

Er waren meer parlementariërs die klaagden over onduidelijkheid rondom de declaraties. Zo gaf Europarlementariër Lambert van Nistelrooij (CDA) aan dat hij een fout heeft gemaakt bij het invullen van de gegevens.4 Hij gaf in plaats van een maandopgave het jaarbedrag op, waardoor zijn verdiensten in het onderzoek veel hoger uitvallen dan in werkelijkheid het geval is. Hetzelfde gold voor de VVD’er Jan Huiteman, die naar eigen zeggen veel minder aan zijn melkveehouderij overhoudt dan in het rapport naar voren komt. De parlementariërs hoeven daarnaast geen exacte bedragen in te vullen maar moeten, in overeenkomst met de gedragscode, bijverdiensten in een bepaald ‘bereik’ plaatsen, dus bijvoorbeeld 1.001 tot 5.000 of 5.001 tot 10.000 euro per maand.

Transparency International is zich van de onvolledigheid van het onderzoek bewust. “Alle informatie in de oorspronkelijke verklaringen valt onder de volledige verantwoordelijkheid van het lid van het Europees Parlement dat de declaratie ingevuld en ondertekend heeft.”, leest de disclaimer op hun website. Beleidsmedewerker Daniel Freund van Transparency International voegt daar verder nog aan toe: “Wie fouten maakt of bewust fraudeert met de opgaven wordt niet bestraft. We krijgen geen precieze bedragen te zien en vaak weten we niet voor welke functies de bedragen worden opgegeven.”5

 

dots

De afweging

Het onderzoek van Transparency International toont aan dat er flinke gaten in het declaratiesysteem zitten. De hierboven genoemde voorbeelden van parlementariërs die, al dan niet bewust, foutieve gegevens hebben ingevuld zonder dat iemand bij het Parlement aan de bel trok wijzen er op dat er van controle weinig sprake is. Als het mogelijk is om per ongeluk een jaaropgave in te vullen in plaats van maandcijfers zonder dat iemand er achter komt, is het natuurlijk ook mogelijk om bewust met de cijfers te frauderen.

 

dots

Conclusie: waar met een kleine maar

Pinokkio zegt: De stelling van Dennis de Jong dat ‘er geen enkele controle op hun opgaven is’, klopt grotendeels. Er is wel een gedragscode, en daarmee een vorm van controle, maar de toetsing van de code door de Advisory Committee on the Conduct of Members is beperkt. Daardoor is het goed mogelijk dat we inderdaad pas het ‘topje van de ijsberg’ gezien hebben. Het is moeilijk om op basis van het rapport van Transparency International harde conclusies te trekken over welke Europarlementariër het meest bijverdient. De Jong krijgt een Pinokkiofactor 1, waar met een kleine maar.

 

dots

 

 Voetnoten

1: Bekijk hier de gedragscode: http://www.europarl.europa.eu/pdf/meps/201206_Code_of_conduct_EN.pdf

2: Zie: http://www.europarl.europa.eu/aboutparliament/en/0081ddfaa4/MEPs.html

3: Zie: http://www.foeeurope.org/new-code-old-conduct-European-Parliament-180713

4: Zie: http://www.nrc.nl/carriere/2014/10/14/bijverdienen-in-het-europarlement/

5: Uit: http://www.ad.nl/ad/nl/5597/Economie/article/detail/3768588/2014/10/14/8000-euro-niet-genoeg-helft-van-Europolitici-klust-bij.dhtml