Volg ons op social media!

Uitspraak: Marietje Schaake, Europarlementariër D66/ALDE
Bron: Haar eigen website

Oordeel: Pinokkiofactor 2 – meer feiten dan fabels: Het klopt dat er vanuit de Europese Unie geen coherente, eenduidige strategie bestaat voor het aanpakken van de crisis in Syrië en Irak. Het is echter wel erg makkelijk scoren van Schaake om de schuld hiervan bij Ashton te leggen. Als hoge vertegenwoordiger heeft Ashton gewoonweg niet het mandaat om dit te doen, omdat ‘buitenlands’ EU-beleid eerst door alle lidstaten moet worden goedgekeurd.

 

dots

 

De bewering

De opmars van IS in Syrië en Irak houdt de gemoederen flink bezig. In een stukje op de website van Europarlementariër Marietje Schaake (D66) in het kader van een debat van het Europees Parlement over de situatie in Irak en Syrië, laat zij weten dat Europa wat haar betreft een actievere rol moet spelen in de strijd tegen IS. Schaake verwijt de EU een gebrek aan leiderschap: “De Europese Unie lijkt geen eenduidige strategie te hebben voor de oplossing van de crisis in Syrië en Irak”. Ze dikt deze uitspraak aan met de woorden: “EU-buitenlandchef Catherine Ashton is onzichtbaar; terwijl Obama zijn militaire coalitie verzamelt, is het stil vanuit Brussel.”

 

dots

 

De feiten

De Britse barones Catherine Ashton bekleedt de positie van Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid sinds 2009. Zij zal op 1 november 2014 waarschijnlijk vervangen worden door de Italiaanse Federica Mogherini. De positie van Hoge Vertegenwoordiger werd in 1999 in het leven geroepen om te fungeren als een soort minister van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie. In 2007 kreeg het met het Verdrag van Lissabon verdergaande bevoegdheden op het gebied van buitenlands beleid.1

Er moet echter wel een kanttekening bij de positie geplaatst worden. De Hoge Vertegenwoordiger heeft slechts zoveel invloed als de individuele lidstaten dat toelaten; de Europese Unie blijft een som der delen in plaats van een federale entiteit, zoals bijvoorbeeld de Verenigde Staten dat wel is. Zo mag Ashton alleen de EU vertegenwoordigen wanneer er tussen alle lidstaten overeenstemming bestaat over het standpunt.

De Hoge Vertegenwoordiger moet haar werk dus doen met gebonden handen. Dit heeft er in het verleden al toe geleid dat lidstaten van de Europese Unie, en dan met name de ‘Grote Drie’, bestaande uit Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland, de ‘kleine dingen’ naar Ashton delegeerden terwijl ze voor belangrijke zaken hun eigen afwegingen maakten. Zo koos Frankrijk er voor individueel in te grijpen in Mali en de Centraal Afrikaanse Republiek, terwijl de ministers van Buitenlandse Zaken van de Weimar Driehoek2 (Duitsland, Frankrijk en Polen) tijdens de crisis in Oekraïne naar Kiev afreisden zonder enige vertegenwoordiging van de EU.3

 

dots

 

De afweging: eenduidig Europees buitenlands beleid?

Het buitenlands beleid van de Europese Unie valt of staat bij de bereidheid van de individuele lidstaten om verantwoordelijkheid en invloed over te hevelen naar de Hoge Vertegenwoordiger. Op het gebied van de strijd tegen IS lijkt dit (nog) niet plaats te hebben gevonden. Verschillende Europese landen hebben zich al aangesloten bij de Amerikaanse coalition of the willing, maar dit vindt in het geval van de grote landen, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, alsook in het geval van de kleine landen, bijvoorbeeld België, Denemarken en Nederland, vooral plaats onder de vlag van de NAVO.

Ashton zelf is hierdoor gedwongen plaats te nemen aan de zijlijn. Er zijn wel Europese initiatieven die gericht zijn op de problemen in het Midden-Oosten, maar die beperken zich vooralsnog tot het geven van humanitaire hulp. Het Europees Parlement wil wel dat de Europese Unie meer verantwoordelijkheid neemt in de strijd tegen IS. Zolang Europese landen echter op eigen houtje, of in andere samenwerkingsverbanden, blijven opereren zal dit een moeilijke zaak worden.4 Ashtons daadkracht zou pas daadwerkelijk gemeten kunnen worden, wanneer zij het mandaat heeft om zonder individuele goedkeuring van alle lidstaten te opereren.

 

dots

Conclusie: meer feiten dan fabels

Pinokkio zegt: Het klopt dat er vanuit de Europese Unie geen coherente, eenduidige strategie bestaat voor het aanpakken van de crisis in Syrië en Irak. Het is echter wel erg makkelijk scoren van Schaake om de schuld hiervan bij Ashton te leggen. Als hoge vertegenwoordiger heeft Ashton gewoonweg niet het mandaat om dit te doen, omdat ‘buitenlands’ EU-beleid eerst door alle lidstaten moet worden goedgekeurd. Schaake’s vergelijking met Obama gaat daarom helemaal mank. Ze zou haar ongenoegen beter kunnen uiten in de richting van de Raad van de Europese Unie, die het mandaat van de Hoge Vertegenwoordiger met een verdragswijziging zou kunnen vergroten. Schaake krijgt daarom een Pinokkiofactor 2 voor het scheppen van een vertekend beeld.

  dots

Voetnoten

1: http://eeas.europa.eu/background/index_en.htm

2: Dit losse samenwerkingsverband tussen Duitsland, Frankrijk en Polen werd in 1991 opgericht in het Duitse Weimar om de Poolse overgang van het communisme naar democratie te vergemakkelijken.

3: http://www.ecfr.eu/publications/summary/rebooting_eu_foreign_policy319

4: http://www.europa-nu.nl/id/vjn0e74b31zt/europese_unie_en_opmars_is