Volg ons op social media!

Carla Joosten, columnist Elsevier
Bron: Elsevier.nl

Oordeel: Pinokkiofactor 5 – 100% onzin:
De bewering van Carla Joosten is niet gebaseerd op solide cijfermateriaal of wetenschappelijk onderzoek. Conclusie is dan ook dat het veel te kort door de bocht is om te oordelen dat vrij verkeer van personen verworden is tot armoedemigratie, waarmee Joosten een boze Pinokkio op haar dak krijgt.

 

dots

 

De bewering

Carla Joosten, Europa-correspondent van Elsevier, uit haar zorgen over de recente openstelling van de Roemeense en Bulgaarse grenzen naar de rest van de Europese Unie. Sinds 1 januari 2014 is de beperking op het vrije verkeer van personen vanuit deze twee landen opgeheven. Overigens is toetreding tot de Schengenzone nog niet aan de orde, omdat dit is tegengehouden in de Raad van de EU. Vrij verkeer van personen uit Roemenië en Bulgarije is iets dat Nederland lang tegengehouden heeft, en dat we volgens Joosten ook tegen moeten blijven houden. Zij geeft hier verschillende redenen voor, waaronder armoede immigratie, die in het artikel voornamelijk wordt toegeschreven aan Roma. Armoede immigratie zou druk geven op onze sociale voorzieningen en leiden tot overlast als criminaliteit. Daarnaast wijst zij op de corruptie in de Bulgaarse en Roemeense samenleving, wat er toe zou leiden dat Jan en alleman een EU-paspoort kan kopen.

Deze twee en misschien wel drie beweringen hebben verschillende achtergronden en zijn dus verschillende discussies. Het gaat te ver om én de effecten van corruptie op de Schengenzone én de gevolgen van vrij verkeer van personen uit Bulgarije en Roemenië voor de rest van de EU én de rol van Roma daarin te onderzoeken. Daarom wordt hieronder alleen ingegaan op de bewering in de titel van het artikel: vrij verkeer van personen in EU is verworden tot vrij verkeer van armen. Pinokkio, wat klopt hiervan?

 

dots

 

De feiten

Joosten is niet de enige die zich bezighoudt met de gevolgen van de openstelling van de grenzen met Roemenië en Bulgarije. Het is al een tijdlang onderwerp van stevig politiek debat. Nederland is lange tijd het enige land geweest dat deze openstelling tegenhield, maar sinds kort worden we bijgestaan door Duitsland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk. Men vreest met name dat veel migranten naar Noordwest-Europa trekken om eens flink te profiteren van de hoge uitkeringen2, maar ook dat meer criminele bendes misbruik zullen maken van de vrijheid van verkeer van personen.

Wat betreft de druk op sociale voorzieningen, heeft geen van de vier regeringen deze zorg kunnen onderbouwen met cijfers. Verschillende onderzoeken hebben deze cijfers inmiddels wel verzameld en concluderen dat de zorgen over migrerende Bulgaren en Roemenen te voorbarig zijn.3, 4

Zo blijkt dat het leeuwendeel van de EU-migranten verhuist om te werken. Daarmee is de bewering dat vrij verkeer verworden is tot armenmigratie al een stuk minder plausibel. Bovendien lijkt het lang niet zeker dat inderdaad een grote groep Bulgaren en Roemenen deze kant op komt. Dit heeft onder andere te maken met de grote culturele en fysieke afstand naar Nederland, maar ook met de hoge verblijfskosten.5 Daarbij is de verwachting dat minder Polen naar Nederland zullen komen om te werken, omdat nu ook de Oostenrijkse en Duitse arbeidsmarkten voor hen geopend zijn. De daling van het aantal Poolse migranten compenseert dus voor het groeiend aantal Bulgaarse en Roemeense arbeidsmigranten.6

Ten tweede is de bewering dat sociale voorzieningen een hoofdreden zijn voor migratie ongegrond. Cijfers tonen aan dat in de gehele EU 5% van de uitkeringen wordt uitbetaald aan EU-migranten, waarvan het grootste deel gepensioneerden en studenten zijn.7 In Nederland werd in 2012 90,4% van de uitkeringen betaald aan Nederlanders, 7,8% aan migranten van buiten de EU en 1,8% aan EU-migranten.8 In twee rapporten wordt daarnaast gesteld dat de migranten de lidstaten van bestemming gemiddeld juist geld opleveren (zie ook dit Pinokkio-artikel). Zij betalen als groep namelijk meer belasting dan ze kosten aan sociale voorzieningen. In plaats van een financiële last, zijn EU-migranten dus een financiële bonus voor de staatskas.9, 10

Nederland, Duitsland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk zijn niet ingegaan op verschillende verzoeken van de Europese Commissie om hun zorgen over de nadelen van migrantenstromen uit armere landen te onderbouwen met cijfers. Bovendien meent de Commissie dat alle maatregelen waar de vier landen om vroegen al bestaan en is er geld beschikbaar gesteld om eventuele problemen het hoofd te bieden. Voor Nederland is dit ruim 143 miljoen euro voor de periode 2007-2013, maar tot nu toe is slechts de helft besteed. Om deze redenen en door de uitkomst van de bovengenoemde rapporten, heeft de Europese Commissie besloten om niet op het verzoek van de vier landen in te gaan om de beperkingen op vrij verkeer van Bulgaren en Roemenen te handhaven. De grenzen gaan 1 januari dus gewoon open.11

Hiernaast is in Nederland zelf veel aandacht besteed aan criminaliteit onder Bulgaren en Roemenen, maar ook onder Polen en Litouwers, samen de zogenaamde MOE-landers. Hoewel het aantal misdrijven relatief laag is, is er sprake van snelle toename.12 Ook is geconstateerd dat steeds meer bendes actief zijn.13 Hoe groot het aandeel Roemenen en Bulgaren is dat in Nederland het criminele pad bewandelt, is echter onduidelijk14, omdat het niet bekend is hoeveel er precies in Nederland wonen. Zo waren in 2011 14.000 Roemenen officieel geregistreerd, maar volgens professor Dirk Korf zou dit getal in werkelijkheid ongeveer 30.000 zijn.15 Toch komt uit onderzoek in opdracht van het ministerie van justitie en veiligheid naar voren dat het met het grootste deel van de Roemenen en Bulgaren ‘goed gaat’. Dat wil zeggen dat zij een baan hebben en geen overlast veroorzaken. Er zou dan ook maar een kleine groep arbeidsmigranten zijn die overlast veroorzaakt.16 Dit wordt bevestigd in een onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam, waarin tevens wordt gesteld dat ook over bendes geen harde cijfers bekend zijn.17 De stijgende criminaliteitscijfers zorgen echter voor een slecht ‘onderbuik gevoel’, zowel bij de Nederlandse politie als bij burgers.18 Dit heeft geleid tot zware kritiek op het vrije verkeer van personen uit Bulgarije en Roemenië: 62% van de Nederlanders ziet vooral nadelen in de komst van Bulgaren en Roemenen naar Nederland.19

 

dots

De afweging

Ondanks dat verschillende onderzoeken het argument dat Roemeense en Bulgaarse migranten massaal misbruik zouden maken van sociale voorzieningen in Noordwest-Europa ontkrachten, blijven sommige politici bij hun standpunt. Zo reageerde de Britse regering door te stellen dat de EU teveel nadruk legt op kwantitatief bewijs. Het enige bewijs dat het tegendeel moest bewijzen waren bijna 300 brieven van burgers aan het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken over misbruik van het vrije verkeer.20 Politiek en onderzoek spreken elkaar dus keihard tegen. Politieke standpunten lijken daarmee gebaseerd op sentiment, niet op cijfers. Hetzelfde kan gezegd worden over het debat over de toenemende criminaliteit onder ‘MOE-landers’ in Nederland. Hoewel niet ontkend wordt dat de openstelling van grenzen met Bulgarije en Roemenië negatieve effecten met zich meebrengt, is het door gebrek aan cijfers onduidelijk hoe groot de schaal van deze effecten (criminaliteit) is. Het toenemend aantal criminele activiteiten onder MOE-landers heeft geleid tot kritiek op het vrije verkeer van personen met Roemenië en Bulgarije. De Nederlandse minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher blijft erbij dat hij de grenzen van Bulgarije en Roemenië liever nog een tijdje dicht had willen houden.21

 

dots

 

Conclusie

Pinokkio zegt: De bewering van Carla Joosten is niet gebaseerd op solide cijfermateriaal of wetenschappelijk onderzoek. Conclusie is dan ook dat het veel te kort door de bocht is om te oordelen dat vrij verkeer van personen verworden is tot armoedemigratie, waarmee Joosten een boze Pinokkio op haar dak krijgt.

 

dots
Update 24-02-2014

Een recent verschenen onderzoek naar de gevolgen van vrij verkeer van personen binnen de EU ondersteunt bovenstaande conclusie met de woorden dat ‘De meeste EU-burgers die naar een ander EU-land trekken, relatief jong zijn, werk hebben en verhuizen voor een betere baan.’ Wel wees de Wetenschappelijke raad voor Regeringsbeleid er op dat er aan de onderkant van de arbeidsmarkt terechte zorgen zijn over de instroom van Roemenen en Bulgaren. Om er voor te zorgen dat het vrije verkeer van werknemers ook op de lange termijn sociaal en economisch rendabel blijft voor Nederland, achten zij het verstandig om het huidige beleid opnieuw tegen het licht te houden.

 

dots

Voetnoten

1: De column op de website van Elsevier

2: Zie dit artikel

3: Impact of mobile EU citizens

4: Zie 2

5: Bericht NOS.nl over Bulgaren en Roemenen

6: Bericht van economie.nl

7: Zie 2

8: Persbericht Europese Commissie

9: GHK (2013) A fact finding analysis on the impact on the Member States’ social security systems of the entitlement of non-active intra-EU migrants to special non-contributory cash benefits and healthcare granted on the basis of residence. 14 oktober 2013

10: Springford, J. (2013) Is immigration a reason for Britain to leave the EU? European Reform Centre, oktober 2013. 

11: Volkskrant, p.4 Brussel tornt niet aan vrij verkeer. 26-11-2013

12: Snel, E. e.a. (2011) De schaduwzijden van nieuwe arbeidsmigratie. Dakloosheid en overlast van Midden- en Oost-Europese arbeidsmigranten in Den Haag. Erasmus Universiteit Rotterdam, april 2011

13: Bericht van RTL nieuws

14: Zie 12

15: Bericht van RTL nieuws

16: Wetenschappelijk onderzoek en documentatiecentrum (2013) Overlast, lokaal beleid en arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa Resultaten uit een kwalitatief onderzoek. Ministerie van Justitie en Veilgheid. Juni 2013

17: Zie 12

18: Bericht uit AD

19: Sociaal en Cultureel Planbureau, Persbericht Burgerperspectieven 2013-4. Den Haag, 30 december 2013

20: Zie 2

21: Artikel van NRC