Volg ons op social media!

Hans van Baalen, Europarlementariër VVD
Bron: Volkskrant

Oordeel: Pinokkiofactor 2 – Meer feiten dan fabels:
Economische integratie van de EU zal op lange termijn vooral voordelen voor de Nederlandse economie hebben. Zonder deze integratie zal Nederland dus inderdaad ‘armer’ worden. Dat Nederland compleet zal verarmen zonder integratie is echter zwaar overtrokken. Ondanks dat z’n verhaal in grote lijn klopt, mag Van Baalen zich schamen voor dit soort bangmakerij.

 

dots

 

De bewering

Per 1 januari 2014 worden de beperkingen opgeheven voor Bulgaren en Roemenen om in Nederland te gaan werken. PVV-leider Geert Wilders en VVD’er Hans van Baalen kibbelen hierover flink op los. Een bedreiging volgens Wilders, een warm welkom namens Van Baalen. Wilders ziet potentieel verlies van banen voor Nederlanders, Van Baalen een risico dat Nederland verarmt als deze vorm van Europese integratie wordt bestreden. Is er chocola te maken van deze laatste gedachtegang?

 

dots

 

De feiten: voordelen v.s. nadelen

In 2007 verwelkomde de club der Europese Unie twee nieuwe landen erbij: Bulgarije en Roemenië. Het gevolg was een grotere interne Europese markt én twee landen wiens relatief arme inwoners gaandeweg toegang kregen tot de Europese arbeidsmarkt.

Feit is dat op de korte termijn niet alle Nederlanders beter af zijn bij arbeidsmigratie vanuit armere Europese regionen. Wanneer migranten specifieke kennis of vaardigheden meebrengen, kunnen Nederlanders meer concurrentie ondervinden op de arbeidsmarkt, zoals bijvoorbeeld gebeurt in de transportsector.  Hierbij ontstaat dikwijls een negatief effect op de Nederlandse lonen. Daar staat tegenover: producten en diensten die door mensen uit Midden- en Oost-Europa worden gemaakt (Ikea!) worden goedkoper, wat vele consumptieve Nederlanders zeer aan het hart gaat. Niet alleen de arbeidsmarkt wordt geraakt, ook kan de overheid rekenen op verminderde BTW-inkomsten, doordat arbeidsmigranten een groot deel van hun verdiende geld uitgeven in hun herkomstland én verminderde kosten aan toeslagen en zorgpremies, indien arbeidsmigratie onmogelijk zou worden gemaakt. Dat is de korte termijn, dan nu de lange termijn.

Wanneer we kijken naar de lange termijn, tonen economische modellen aan dat vrije arbeidsmigratie van essentieel belang is voor landen in de economische kern van een gebied (hier: de EU), waarbinnen economische integratie plaatsvindt2. Wat is het geval? Als arbeidsmigratie niet mogelijk zou zijn, betekent dit dat veel (ook hoogopgeleide) bedrijvigheid uit de economische kernlanden naar de nieuwe lagelonenlanden verhuist. Indien inwoners van deze perifere landen echter vrij naar de economische kern kunnen migreren, hebben bedrijven voorkeur om in de kern gevestigd te blijven. Sterker nog: het zorgt voor een sterkere positie van de kern en ook voor aantrekkende economische activiteiten vanuit andere regio’s. Een land als Nederland, dat behoort tot de Economische kern van de EU, kan hierdoor op lange termijn een flinke toename in hoogwaardige economische activiteit en dus werkgelegenheid verwachten.

In huidige tijden van crisis is het moeilijk voor te stellen, maar in de nabije toekomst zal Nederland hoogstwaarschijnlijk tevens te maken krijgen met tekorten op de arbeidsmarkt. Arbeidsmigranten zullen dan nodig zijn om vacatures te vervullen. Met een opkomende vergrijzing kunnen arbeidsmigranten ervoor zorgen dat de verhouding tussen werkenden en niet-werkenden in balans komt. Zeer relevant, in een staat die haar huidige kosten al nauwelijks kan opvangen.

Al deze theoretische modellen zijn leuk, maar cijfers zeggen natuurlijk veel meer. Onderzoeksbureau SEO heeft een onderzoek uitgevoerd naar de economische effecten van tijdelijke arbeidsmigratie. En dat is eigenlijk best positief voor Nederland. De schatkist raakt voller en wel met 1.800 euro per tijdelijke arbeidsmigrant. Oftewel: een tijdelijke arbeidsmigrant levert voor Nederland meer op dan hij kost. Het totaalplaatje is nog mooier: in 2012 waren er ongeveer 200.000 tijdelijke migranten en die zorgden ervoor dat Nederland zo’n 364 miljoen euro kon vangen. Uit onderzoeken van de Tweede kamer en het CPB blijkt bovendien dat nauwelijks sprake was van verdringing op de arbeidsmarkt door immigranten uit Midden- en Oost Europa. Nederland is in staat geweest zich goed aan deze veranderingen aan te passen. Bovendien, mensen besluiten op de lange termijn zich te richten op andere arbeidssectoren waar wel vraag naar arbeid is1.

Ondanks de hoge afdrachten van Nederland, levert EU-lidmaadschap ons land dus ook veel op. Bijvoorbeeld een grotere welvaart door het wegvallen van interne grenzen. Nederland als exportland profiteert daar buitenproportioneel van. De toetreding van Nederland tot de EU, zo berekende het CPB, zorgde er namelijk voor dat Nederland in 2005 ongeveer 1.500 tot 2.200 euro extra inkomen (netto) per Nederlander binnenhaalde. Het effect van een gezamenlijke munt is ook aanwezig, maar wat minder extreem: het CPB schatte de jaarlijkse welvaartsgroei per Nederlander op ongeveer een extra weeksalaris per jaar.

 

dots

 

De afweging: korte of lange termijnvisie?

Tot nu toe heeft Nederland als handelsland in economisch opzicht vooral baat gehad bij de vergroting van de interne markt. Ook de toegenomen mogelijkheden voor arbeidsmigratie vanuit Oost-Europa lijkt Nederland op de lange termijn vooral voordelen op te leveren. Van Baalen heeft dus gelijk dat Nederland economisch profijt heeft van de Europese integratie. Daar staat dan weer tegenover dat het ‘verarmen van Nederland’ een wel erg extreem gekozen term is. Nederland zal niet letterlijk verarmen als het geen arbeidsmigranten zou toestaan, maar de bijbehorende economische langetermijn voordelen zullen wel uitblijven.

 

dots

 

Conclusie: Europese Integratie maakt Nederlandse economie inderdaad welvarender

Pinokkio zegt: Ondanks initiële onrust op de arbeidsmarkt (door mogelijke verdringing) en verlies van inkomsten voor de overheid en economie (omdat geld wordt uitgegeven in het land van herkomst) lijkt economische integratie van de EU op lange termijn vooral voordelen voor de Nederlandse economie te hebben. Dat Nederland zal verarmen zonder deze integratie is echter zwaar overtrokken. Van Baalen mag zich schamen voor dit soort bangmakerij.

 

dots

Voetnoten

 1: zie dit 2e kamer rapport en dit CPB onderzoek
2: zie: Marques, N. & H. Metcalf (2003); The EU’s new Economic Geography after Eastern Enlargement. Journal of Economic Integration, 18(4), pp. 627-641