Volg ons op social media!

Jean-Claude Juncker, topkandidaat Europese Volkspartij
Bron: Interview NRC

Oordeel: Pinokkiofactor 3 – Deels waar, deels niet waar:
Junckers bewering kan niet goed gecheckt worden. De bewering valt vooral in de categorie van makkelijke verkiezingsretoriek, niet in de laatste plaats omdat hij totaal geen voorbeelden aandraagt.  Wel merk je dat Rutte zich in Den Haag nogal op de vlakte houdt met algemeenheden, want wie is nou eigenlijk tegen economische samenwerking?

 

dots

De bewering

Als de standpunten die politici uitdragen niet consistent zijn, krijgen ze het verwijt dat ze ‘draaien’ en onbetrouwbaar zijn. Elkaar daarvan beschuldigen is een geliefde bezigheid van politici tijdens campagnetijd. Zo zei Jean-Claude Juncker, de beoogde commissievoorzitter voor de Europese Volkspartij (waar het CDA deel van uitmaakt), in een interview met NRC Handelsblad over premier Mark Rutte het volgende: ‘(…) ik heb de indruk dat mijn goede vriend Mark Rutte altijd zeer pro-Europa is wanneer hij in Brussel is, maar weer kritisch is als hij terug in Nederland is.’ Klopt deze uitspraak?

 

dots

De feiten

Het beeld van een dubbelhartige Mark Rutte komt niet helemaal uit de lucht vallen. Zijn ferme belofte aan de kiezer dat Griekenland geen extra geld meer zou krijgen, bleek na de verkiezingen van 2012 niet zoveel waard te zijn. Ook de verkiezingsbelofte om duizend euro terug te geven aan de beroepsbevolking, riep op zijn minst veel vragen op. Dit alles draagt natuurlijk niet echt bij aan een betrouwbaar imago. Juncker lijkt met zijn bewering handig op het al bestaande beeld van een draaiende premier in te springen. Het is immers verkiezingstijd. Juncker licht zijn uitspraak niet toe met voorbeelden, maar hij impliceert wel dat Mark Rutte in Den Haag tegen verdere overdracht van bevoegdheden is, terwijl hij in Brussel netjes bij het kruisje tekent.

Den Haag

In Den Haag spreekt Rutte namens het kabinet en heeft hij te maken met de invloed van zijn coalitiepartner. In de brief die het kabinet naar de Tweede Kamer stuurde, voorafgaand aan het debat over de Staat van de Unie, staat: ‘(…) als het duurzaam goed gaat met Europa, gaat het ook goed met Nederland’. Het kabinet schrijft daarnaast dat Europa een geschikt platform is om internationale vraagstukken als klimaatverandering en terrorisme aan te pakken. Tenslotte erkent het kabinet volmondig dat, hoewel de EU op sommige punten is doorgeschoten, wat op nationaal niveau niet kan worden gerealiseerd, op Europees niveau moet worden geregeld.

Op 30 oktober 2013 sprak Rutte de Isaiah Berlin lezing uit bij de Liberal International in Londen. Te midden van een internationaal gezelschap van liberale partijen is een wat meer persoonlijke visie geoorloofd. In zijn lezing was Rutte lovend over de interne markt en noemde hij de EU vooral een praktisch samenwerkingsverband tussen lidstaten, een middel om meer welvaart te genereren. Daarbij hoort volgens de premier ook een duidelijke taakverdeling tussen de lidstaten enerzijds en de EU anderzijds. De visie van het kabinet en de persoonlijke visie van Rutte zijn vrijwel gelijk, maar het valt op dat Rutte in de lezing nog wat sterker het belang van de Europese interne markt benadrukte. Rutte lijkt Europa vooral te zien als een platform voor economische samenwerking, terwijl hij zaken als Europese waarden en mensenrechten nauwelijks benoemt. Daarmee is hij niet duidelijk pro- of anti-Europa.

Brussel

Wat Rutte in Brussel tijdens vergaderingen zegt en doet is moeilijk te achterhalen, want deze vergaderingen zijn besloten. De verklaringen die na iedere top van de Raad van Europa worden gepubliceerd, zijn wel in te zien. Daaruit blijkt dat Nederland bijvoorbeeld de uitbreiding van het Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid en de verdere afstemming van een gecoördineerd financieel-economisch beleid in de Eurozone steunt. Deze verklaringen worden door Rutte (namens het kabinet) ondertekend.

Hoe Rutte zich precies in Brussel manifesteert moet uit tweede hand worden vernomen. In een artikel in de Volkskrant blijkt dat Rutte in Brussel door andere regeringsleiders en diplomaten als een lastpak wordt gezien.  Als dit waar is, dan klopt de uitspraak van Juncker niet. Je kunt niet volhouden dat Rutte ‘netjes bij het kruisje tekent’ als hij in Brussel moeilijk doet over iedere bijzin in een compromistekst.

Rutte en het kabinet zeggen in Den Haag dat bevoegdheden tussen de lidstaten en de EU helder onderscheiden moeten worden, ook om tegemoet te komen aan de publieke zorg dat ‘Europa’ sluipenderwijs steeds meer taken overneemt. Het is nog maar de vraag of een nauwer gecoördineerd economisch beleid, dat bijvoorbeeld ook werkgelegenheid moet gaan bevorderen, met dit voornemen van Rutte en het kabinet kan samenvallen. Want een bankenunie en een nauwer gecoördineerd economisch beleid lijken in eerste instantie niet in tegenspraak met de visie van het kabinet, maar kunnen minder bewegingsruimte voor lidstaten op dit beleidsterrein tot gevolg hebben1. De medezeggenschap van de Europese Commissie over het begrotingsbeleid is daar al een goed voorbeeld van2.

Rutte beschouwt de EU vooral als een vehikel voor meer welvaart, blijkt uit zijn lezing in Londen. Maar waarom dan de uitbreiding van een gemeenschappelijk defensiebeleid? Op deze twee punten zie je wel degelijk een discrepantie tussen wat Rutte in Den Haag (of elders) beweert en waar hij vervolgens in Brussel voor tekent.

 

dots

 

De afweging

Het probleem met de bewering van Juncker is dat deze niet goed kan worden geverifieerd. Juncker noemt geen concrete voorbeelden om zijn uitspraak kracht bij te zetten. Als het waar is dat Rutte zich tegenover andere Europese leiders gedraagt als een ‘etterbakje’, zoals de Volkskrant hem in de kop boven het artikel noemde, dan kan je moeilijk volhouden dat hij in Brussel netjes bij het kruisje tekent. Toch heeft Juncker wel een punt. Zo spreekt Rutte zich in Den Haag uit voor een duidelijke afbakening van bevoegdheden. Tegelijkertijd werkt hij in De Raad aan verdere integratie op het terrein van economisch beleid. Het moet nog blijken of deze verdere integratie in tegenspraak is met een heldere afbakening van bevoegdheden. Wat Europa betreft lijkt Rutte zich ergens pragmatisch in het midden te bevinden.

 

dots

 

Conclusie: deels waar, deels niet

Pinokkio zegt: Junckers bewering kan niet goed gecheckt worden. De bewering valt vooral in de categorie van makkelijke verkiezingsretoriek, vooral omdat hij totaal geen voorbeelden aandraagt.  Wel merk je dat Rutte zich in Den Haag nogal op de vlakte houdt met algemeenheden, want wie is nou eigenlijk tegen economische samenwerking?

 

dots

 

!: De Europese Raad geeft wel expliciet aan dat nauwere coördinatie van het economisch beleid ‘een grondslag dient te vinden in een sterke democratische legitimiteit en verantwoordingsplicht op het niveau waarop de besluiten worden genomen en uitgevoerd.’ Dit staat in de conclusie na de top van 24/25 oktober 2013. http://www.consilium.europa.eu/press/press-releases/latest-press-releases/newsroomrelated?bid=76&grp=23903&lang=nl

2: In het hierboven geciteerde document, de conclusie na de top van 24/25 oktober 2013, staat dat de Europese Commissie per land aanbevelingen zal doen die als basis zullen dienen voor een nauwer gecoördineerd economisch beleid waarin uitdrukkelijk sprake is van contractuele afspraken.