Volg ons op social media!

[color-box color=” customcolorpicker=”]

Robin Bruggeman

Robin Bruggeman

Uitspraak: Lilianne Ploumen, PvdA
Bron: Volkskrant op Zondag

Oordeel: Pinokkiofactor 4 – meer fabels dan feiten
De standaard voor voedselveiligheid in de Europese Unie en de Verenigde Staten ligt op bepaalde gebieden gelijk, maar op veel gebieden zijn de regels in de EU strenger.

[/color-box]

 

De bewering

Het TTIP handelsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten stuit de laatste maanden, en dan vooral in Europa, op veel weerstand. Tegenstanders zijn bang dat de EU er alleen maar op achteruit gaat, terwijl voorstanders denken dat TTIP miljarden op kan leveren. Enkele knelpunten zijn onder andere het verdwijnen van banen, voedselveiligheid en het Investor State Dispute Settlement (ISDS), waarbij bedrijven overheden kunnen aanklagen bij veranderende wetgeving,.

Minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking gaf in december tijdens het debatprogramma ‘De Volkskrant op Zondag’ haar visie op TTIP. Hier zei zij onder andere: “De standaard voor voedselveiligheid ligt in de VS niet lager dan in Europa.”

 

“In de onderhandelingen rond TTIP blijken het vooral de Amerikaanse voedselproducenten te zijn die willen dat de EU haar regels aanpast.”

 

De feiten

Regels en wetgeving rond de productie van voedsel spelen een belangrijke rol in het debat rond TTIP. Dit is niet toevallig; één van de doelen van het verdrag is om de verschillen in regelgeving binnen de Europese Unie en de Verenigde Staten zoveel mogelijk glad te strijken. Des te opvallender is het daarom dat Ploumen zegt dat standaarden voor voedselveiligheid tussen de VS en Europa nauwelijks uiteen lopen. Terwijl het verdrag juist is bedoeld om bestaande verschillen te harmoniseren.

Wanneer we op zoek gaan naar regelgeving rondom voedselveiligheid komen we dan ook snel voorbeelden tegen van bestaande verschillen. Zo doet de EU nieuwssite Euractiv bericht over genetisch gemanipuleerd voedsel. Op het gebied van genetisch gemanipuleerd voedsel staan de EU en de VS volgens het bericht lijnrecht tegenover elkaar. Waar de regulering rond gemanipuleerd voedsel in de Europese Unie juist heel streng is, dringen Amerikaanse boeren en organisaties er bij de regering op aan om druk uit te oefenen op de EU om de regels te versoepelen.

In de onderhandelingen rond TTIP blijken het vooral de Amerikaanse voedselproducenten te zijn die willen dat de EU haar regels aanpast. Zo zijn verschillende gebruiken die in de Amerikaanse voedselindustrie heel normaal zijn, verboden in de Europese Unie. Denk hierbij aan het afspoelen van geslachte runderen met melkzuur om bacteriën te doden, het toedienen van groeihormonen en antibiotica aan gefokt vee of de strengere wetgeving rond bijsluiters in de Europese Unie waarop vermeld moet worden of voedsel genetisch gemanipuleerd is.1

“Amerikaanse voedselproducenten hebben tientallen aanmerkingen, Europese hebben er slechts vier.”

 

De Amerikanen willen veel veranderen aan de Europese regelgeving, terwijl het lijstje met wensen van Europese voedselproducenten korter is. Amerikaanse voedselproducenten hebben tientallen aanmerkingen, Europese hebben er slechts vier. Deze Europese wensen hebben vooral te maken met voorschriften die nog stammen uit de tijd van de gekke koeienziekte (één van de weinige gebieden waar de regels in de VS strenger zijn dan die in de EU), normen rond gepasteuriseerde melk en een snellere risicoanalyse wat betreft nieuwe plantaardige producten.

Zowel Amerikaanse als Europese overheden zeggen hun burgers natuurlijk zo goed mogelijk te willen beschermen tegen de gevaren die voedselproductie met zich mee kunnen brengen. De VS en de EU pakken deze bescherming echter elk op een andere manier aan. In de Europese Unie bezigt men het ‘farm to fork’ principe, waarbij elke stap van het productieproces streng gecontroleerd wordt. In de Verenigde Staten doen ze het anders en kijkt men vooral of het eindproduct van de hele cyclus aan de eisen voldoet.  Het afspoelen van rundvlees met melkzuur is hier een voorbeeld van. Op zichzelf is het gebruik van melkzuur niet schadelijk voor de gezondheid, maar het geeft slachthuizen wel de kans om ‘losser’ om te gaan met de voorschriften. Als het vlees ergens onderweg wordt besmet met een schadelijke bacterie als salmonella of E. coli wordt de besmetting door het melkzuur toch wel weggenomen aan het einde van de productieketen.

Europese wetgeving is op dit gebied eenvoudiger aan te passen dan die in de Verenigde Staten. In de EU is het uitgangspunt dat eerst moet worden aangetoond of iets veilig is, terwijl er in de Verenigde Staten ‘wetenschappelijk bewijs’ moet worden geleverd voordat er waarschuwingen of restricties kunnen worden ingevoerd. Dit geldt extra op het gebied van chemicaliën. Volgens Europese wetgeving moeten bedrijven die deze chemicaliën produceren eerst aantonen dat ze veilig zijn. In de Verenigde Staten is het juist de overheid die moet kunnen laten zien dat chemicaliën onveilig zijn, een omgekeerde bewijslast dus.2,3

Een ander voorbeeld van de verschillen tussen Europese en Amerikaanse wetgeving is de toediening van antibiotica aan vee als groeistimulator. Het vlees van dit vee mag in Europa niet verkocht worden, terwijl in de Verenigde Staten ruim 70 procent van de antibiotica in het land wordt gebruikt in de vleesindustrie. Dit heeft tot gevolg dat bacteriën steeds meer resistent worden tegen antibiotica.

 

“Over het algemeen is de regelgeving op het gebied van voedselveiligheid in de EU (veel) strenger dan in de VS.”

 

De afweging

De regelgeving in de VS en de EU verschilt dus nogal. In de Europese Unie is een omvangrijk net van regelgeving opgericht om de consument tegen allerlei gevaren te beschermen, van voedselvergiftigingen tot het gebruik van chemicaliën in bijvoorbeeld shampoo. Aan de overkant van de Atlantische Oceaan ligt de situatie anders. Daar zijn in de voedselindustrie nog veel zaken toegestaan die in de EU al enige tijd verboden zijn en is de regelgeving ook minder strikt.

 

Conclusie: meer fabel dan feit

Pinokkio zegt: de bewering van minister Ploumen is grotendeels onjuist. Over het algemeen is de regelgeving op het gebied van voedselveiligheid in de Europese Unie (veel) strenger dan de Verenigde Staten. Bijvoorbeeld wanneer voedsel genetisch gemanipuleerd is. Dit moet in de EU op de verpakking vermeld worden. In de VS is dat niet het geval. De voorbeelden zijn legio.

 

Voetnoten

1: zie http://ec.europa.eu/consumers/eu_consumer_policy/consumer_consultative_group/documents/docs/eccg_opinion_ttip_20140619.pdf

2: http://echa.europa.eu/regulations/reach/understanding-reach

3: http://www.nytimes.com/2013/04/14/sunday-review/think-those-chemicals-have-been-tested.html?_r=0