Volg ons op social media!

Uitspraak: VVD verkiezingsprogramma
Bron: Pagina 13

Oordeel: Pinokkiofactor 4 – meer fabels dan feiten:
Het gaat te ver om op basis van de prestaties van de Siciliaanse economie het gehele structuurfondsenbeleid naar de prullenbak te verwijzen, zoals de VVD doet in haar verkiezingsprogramma: “Na ruim vijftig jaar moet helaas geconstateerd worden dat dit beleid heeft gefaald.”

 

dots

De bewering

De VVD oordeelt in haar Europese verkiezingsprogramma dat de structuurfondsen van de EU hebben gefaald. Deze structuurfondsen zijn in het leven geroepen om de economische verschillen tussen arme en rijke regio’s te verkleinen. Als voorbeeld van het falen van de structuurfondsen wijst de VVD naar de Italiaanse regio Sicilië. “Deze regio heeft al vanaf het begin van de oprichting van de Europese samenwerking geprofiteerd van de Europese fondsen. Helaas blijven de regionale verschillen in het land onveranderd”, schrijft de VVD in het programma. De vraag is: klopt het dat het structuurfondsenbeleid heeft gefaald en dat het voorbeeld van Sicilië deze stelling ondersteunt?

 

dots

 

De feiten

De structuurfondsen ondersteunen het Europese cohesiebeleid, dat de economische en sociale verschillen tussen Europese regio’s moet verkleinen. Er zijn drie structuurfondsen, die zich alle drie op andere beleidsterreinen richten. Het oudste structuurfonds bijvoorbeeld, het Europees Sociaal Fonds (ESF) is in 1957 opgericht om de werkloosheid te bestrijden. Daarnaast zijn er het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het Cohesiefonds.

Sicilië

Terug naar het voorbeeld van de VVD: Sicilië. Uit cijfers van het Italiaanse statistisch bureau blijkt dat de Sicilië op economisch gebied inderdaad ver achterloopt op de rest van Italië.

grafiek-sicilie

In de grafiek is de ontwikkeling van het BNP per hoofd van de bevolking weergegeven en hieruit blijkt dat Sicilië consequent rond de 65% van het nationaal gemiddelde blijft steken. Wel zien we dat de groei- en krimpcijfers in grote lijnen de Italiaanse ontwikkeling volgen. In die zin zou je kunnen zeggen dat wat betreft cohesie de fondsen nauwelijks effect hebben. Het BNP van Sicilië zou dan immers richting het nationale (of Europese) gemiddelde moeten groeien en dat blijkt niet het geval te zijn.Op basis van enkel Sicilië lijkt de VVD gelijk te hebben, maar is dit wel een goed voorbeeld?

Effecten

Wat weten we nu eigenlijk over de effecten van de structuurfondsen? Het is lastig om een algemeen beeld van het effect van de structuurfondsen te onderzoeken, zo schrijft de denktank OpenEurope in een rapport over regionaal beleid. Uit dit rapport blijkt dat vooral in Zuid-Italië de resultaten relatief slecht zijn.  Zijn er dan gebieden die een positiever beeld laten zien?

Absorptie

Het effect van de Europese structuurfondsen is in hoge mate afhankelijk van de bestuurlijke en economische context waarbinnen ze worden besteed. Uit deze studie van het Britse onderzoeksinstituut Chatham House blijkt dat het nuttig besteden van fondsen vooral te maken heeft met het onderwijsniveau van de bevolking en de kwaliteit van lokaal bestuur: het zogenaamde absorptievermogen.

De Ierse regio’s worden vaak genoemd als een succesvol voorbeeld van het inzetten van de Europese structuurfondsen. Ierse overheden bleken wel het absorptievermogen te hebben om het ontvangen geld uit de structuurfondsen op een nuttige manier te besteden.

Hoe zit dat dan in Sicilië? Uit een onderzoek in opdracht van het Europees Parlement blijkt dat subsidies uit het Fonds voor Regionale Ontwikkeling in Sicilië minder goed besteed worden dan in andere regio’s. Het zogenaamde absorptievermogen, het percentage van het geld dat ‘goed’ terechtkomt, is ten opzichte van het Europese gemiddelde erg laag in Sicilië. Er zijn trouwens ook Italiaanse regio’s waar de subsidies iets beter besteed worden, zoals in het nabijgelegen Calabrië.

 

dots

 

De afweging

De VVD stelt dat het structuurfondsenbeleid heeft gefaald en noemt Sicilië als voorbeeld. Sicilië is nog steeds een van de armste regio’s van Europa en de regionale economische groei  laat relatief weinig positieve ontwikkeling zien. Maar dat wil nog niet zeggen dat het gehele structuurfondsenbeleid heeft gefaald. Als het vermogen van Sicilië om het geld uit de structuurfondsen effectief te besteden laag is, kan er ook geen hoog rendement worden behaald.

Het lijkt er dan ook op dat niet het beleid, maar de regio in kwestie faalt: het gekozen instrument (structuurfondsen) is niet de oplossing voor het probleem. Daarnaast overschat de VVD vermeende negatieve effecten van het beleid en schetst zo een te negatief beeld.

 

dots

 

Conclusie: te simplistisch

Pinokkio zegt: De VVD laat na de randvoorwaarden voor een succesvol structuurfondsenbeleid te analyseren en komt zo tot de foutieve conclusie dat het structuurfondsenbeleid in het geheel niet deugt. Er wordt een te simplistisch beeld geschetst van een complex probleem. Tik op de neus voor de VVD: Pinokkiofactor 4!

 

dots